Op 29 juni 1944 storte aan de Oosterweg bij Kasteel Schaloen de Handley Page Halifx neer. Ze waren op de terugweg van hun bombardement van de Duitse stad Köln. Het oorlogsmonument in de “Oostergats, is ter nagedachtenis aan 7 vliegers
die tijdens een aanval door Duitse nachtjagers dd. 29 juni 1943 om 01.25
uur zijn omgekomen.
Sergeant Frank Hill Royal Air Force United Kingdom, 19 jaar
Sergeant Cecil Morris, Royal Air Force United Kingdom, 20 jaar
Sergeant Theodore Dagg, Royal Air Force United Kingdom, 18 jaar
Sergeant Leslie Howarth, Royal Air Force United Kingdom, 21 jaar
Sergeant Gwilym Samuel, Royal Air Force United Kingdom, 23 jaar
Flight Sergeant Patrick Rendle, Royal Air Force Australian, 22 jaar
Flight Sergeant William Townsend, Royal Air Force Canadian, 26 jaar
‘Monument voor neergestorte piloten'
Valkenburger Karel Essers pleit al jaren voor herinneringsplaquette in de weilanden bij kasteel Schaloen.
Een groep wordt in Valkenburg vergeten, constateert Karel Essers: hij pleit al jaren voor een monument voor neergestorte
piloten. Als het luchtalarm afging, vluchtten de bewoners van de
Neerhem in Valkenburg de mergelgrot onder de Heunsberg in. "Je hoorde de
vliegtuigen wel", herinnert Karel Essers (79) zich, "maar je zag ze
niet: je ouders letten erop dat je niet te dicht bij de uitgang kwam,
want dat was veel te gevaarlijk." Op 29 juni 1943 hoorden de kinderen
dat in de buurt van kasteel Schaloen, amper een paar kilometer verderop,
een Engels vliegtuig was neergestort: een viermotorige Halifax met acht
soldaten aan boord. Nieuwsgierig gingen ze poolshoogte nemen. "Maar je
kwam daar niet bij", vertelt Essers, "de Duitsers hadden de omgeving
hermetisch afgezet." Die Halifax was niet het enige vliegtuig dat
tijdens de Tweede Wereldoorlog in de buurt van Valkenburg uit de lucht
werd geschoten. "In Houthem kwamen drie piloten om het leven toen hun
toestel in de buurt van de Pasweg neerstortte", vertelt Essers. "In Vilt zou een Canadees vliegtuig zijn neergeschoten, heb ik me laten vertellen. En in Sibbe maakte een grote Lancaster een buiklanding, maar de inzittenden overleefden de crash." Essers ijvert al jaren voor een monument voor de neergestorte
piloten. "Het liefst in de buurt van kasteel Schaloen", zegt hij, "want
dat ongeluk raakte mij persoonlijk natuurlijk het meest." Hij denkt een
afgebroken vleugel die daar rechtop in het weiland neergezet zou kunnen
worden, "die is nog wel ergens te vinden".
Hij heeft ook al een tekst bedacht die op de plaquette bij dat monument
zou kunnen worden aangebracht: Overkant van het water het leven gelaten
Terugzien... later aan de overkant "Ik vind die zinnen wel
toepasselijk", legt hij uit. "Die jongens vlogen over het water - de
Noordzee naar Nederland. Om hier, ver van huis, in dat weiland over de
overzijde van de Geul, het leven te laten." Vijf jaar geleden heeft
Essers dat idee al eens voorgelegd aan de gemeente. "De toenmalige
burgemeester, Constant Nuytens, voelde daar wel iets voor", herinnert
hij zich nog. "Maar hij stuurde me door naar een ambtenaar, die deed er
verder niks mee. ‘Al die oude geschiedenissen', zei hij, ‘wat moeten we
daarmee?' En zo kwam het plan uiteindelijk in een bureaula terecht; ik
heb er nooit meer iets van gehoord." Het idee laat Essers echter niet
los. "We mogen die piloten niet vergeten", onderstreept hij. "Die
jongens hadden familie. Ouders, broers en zussen, wellicht zelfs
kinderen. Misschien zwaaiden die hen uit toen ze naar Europa vertrokken.
Wie weet hoe die familie uitkeek naar hun terugkeer." Essers heeft alle
informatie die hij in de loop van de jaren heeft verzameld over de neergestorte
vliegtuigen netjes opgeborgen in een map. "Ik hoop dat zich iemand
meldt die me wil helpen om dat monument alsnog gerealiseerd te krijgen",
zegt hij. "Dat zijn we die jongens gewoon schuldig."
De KCR heeft op 29 juni 2013 het monument onthuld.
Locatie:
Oostergats Valkenburg aan de Geul
Activiteiten:
Herdenking laatste zaterdag in juni i.s.m. de KCR, Schutterij Valkenburg en de Stichting Veteranen Valkenburg e.o. Aansluitend viering Valkenburgse Veteranendag.
